Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 8
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
स्वोचितान्येव कर्माणि प्रारभन्ते च मानवाः / पुरुषार्थोपपन्नानि कर्माणि च तदा नृणाम्
Transliteration
svocitānyeva karmāṇi prārabhante ca mānavāḥ / puruṣārthopapannāni karmāṇi ca tadā nṛṇām
Translation
मनुष्य अपने-अपने योग्य कर्म ही आरम्भ करते थे; और तब लोगों के कर्म पुरुषार्थ से युक्त, सार्थक होते थे।
Word by Word
स्वone’s own
स्व:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; समासाङ्ग
उचितानिproper; appropriate
उचितानि:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootउचित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (कर्माणि इति)
एवindeed; only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
कर्माणिactions; duties
कर्माणि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
प्रारभन्तेundertake; begin
प्रारभन्ते:
Kriya (क्रिया/verb)
TypeVerb
Rootप्र-रभ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
मानवाःpeople; men
मानवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पुरुषार्थhuman aims (dharma/artha/kāma/mokṣa)
पुरुषार्थ:
Samasa-anga (समासाङ्ग/member)
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग
उपपन्नानिendowed with; accompanied by
उपपन्नानि:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootउप-√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle; ‘endowed/possessed’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (कर्माणि इति)
कर्माणिactions
कर्माणि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
नृणाम्of men
नृणाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन