Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 9
Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)
Devanagari script
सस्यमं तपञ्चकमिति स्थानं त्रैलोक्यविश्रुतम् / यत्र यक्रे भृगुश्रेष्ठः पितॄणां तृप्तिमक्षयाम्
Transliteration
sasyamaṃ tapañcakamiti sthānaṃ trailokyaviśrutam / yatra yakre bhṛguśreṣṭhaḥ pitṝṇāṃ tṛptimakṣayām
Translation
‘सस्यमं तपञ्चकम’ नामक वह स्थान तीनों लोकों में प्रसिद्ध है, जहाँ भृगुश्रेष्ठ (परशुराम) ने पितरों की अक्षय तृप्ति का विधान किया।
Word by Word
सस्यमम्(the place called) Sasyama
सस्यमम्:
सम्बन्ध/नाम (Apposition)
TypeNoun
Rootसस्यम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; नामरूपेण (as a name)
तपः-पञ्चकम्the group of five austerities
तपः-पञ्चकम्:
सम्बन्ध/नाम (Apposition)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + पञ्चक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; द्विगु-समास (पञ्च तपांसि)
इतिthus (called)
इति:
वाक्यचिह्न (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थक-निदर्शन (quotative particle)
स्थानम्the place
स्थानम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular
त्रैलोक्य-विश्रुतम्renowned in the three worlds
त्रैलोक्य-विश्रुतम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + विश्रुत (कृदन्त; √श्रु with vi-)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular; समासः त्रैलोक्ये विश्रुतम् (सप्तमी-तत्पुरुष)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Relative location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्धबोधक देशवाचक (relative locative adverb: where)
यक्रेhe made/caused
यक्रे:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन — 3rd person singular
भृगु-श्रेष्ठःthe best of the Bhṛgus
भृगु-श्रेष्ठः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — Nominative singular; समासः भृगूणां श्रेष्ठः (षष्ठी-तत्पुरुष)
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन — Genitive plural
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — Accusative singular
अक्षयाम्imperishable
अक्षयाम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — Accusative singular; विशेषणम् (qualifying तृप्तिम्)