Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 7
Bhārgava-Charita: Rāma (Paraśurāma) Returns to Jamadagni’s Āśrama
Devanagari script
यत्रान्तेवासिभिर्नित्यं वेदाः शास्त्राणि संहिताः / अभ्यस्यन्ते मुदा युक्तैर्ब्रह्मचर्यव्रते स्थितैः
Transliteration
yatrāntevāsibhirnityaṃ vedāḥ śāstrāṇi saṃhitāḥ / abhyasyante mudā yuktairbrahmacaryavrate sthitaiḥ
Translation
जहाँ आश्रम के अन्तेवासी नित्य वेद, शास्त्र और संहिताएँ हर्षपूर्वक अभ्यास करते हैं, और ब्रह्मचर्य-व्रत में स्थित रहते हैं।
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, स्थानवाचक (relative adverb: ‘where’)
अन्तेवासिभिःby resident students
अन्तेवासिभिः:
कर्ता (Karta; agent in passive)
TypeNoun
Rootअन्तेवासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘resident students’
नित्यम्always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial accusative from नित्य): ‘always’
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
कर्म (Karma; object in passive)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
शास्त्राणिtreatises
शास्त्राणि:
कर्म (Karma; object in passive)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संहिताःcompilations
संहिताः:
कर्म (Karma; object in passive)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘collections/compilations’
अभ्यस्यन्तेare studied
अभ्यस्यन्ते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootअभि + अस् (धातु) (अभ्यस्)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘are studied/practised’
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Karaṇa; manner)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भाववाचक (instrumental of manner: ‘with joy’)
युक्तैःby the disciplined/engaged
युक्तैः:
कर्ता (Karta; agent qualifier)
TypeAdjective
Rootयुक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त from युज्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘by/with those who are endowed/engaged’
ब्रह्मचर्यव्रतेin the vow of celibacy
ब्रह्मचर्यव्रते:
अधिकरण (Adhikaraṇa; state/condition)
TypeNoun
Rootब्रह्मचर्य + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मचर्यस्य व्रतम्)
स्थितैःby those abiding (in it)
स्थितैः:
कर्ता (Karta; agent qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘by those who are abiding/standing’