Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 8
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
हेरम्बं पुरतो दृष्ट्वा वक्रतुण्डैकदन्तिनम् / पप्रच्छ स्कन्दं पार्वती किमेतदिति कारणम्
Transliteration
herambaṃ purato dṛṣṭvā vakratuṇḍaikadantinam / papraccha skandaṃ pārvatī kimetaditi kāraṇam
Translation
सामने हेरम्ब (गणेश) को वक्रतुंड और एकदंत रूप में देखकर, पार्वती ने स्कंद से पूछा कि इसका क्या कारण है।
Word by Word
हेरम्बम्Heramba (Gaṇeśa)
हेरम्बम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootहेरम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुरतःin front
पुरतः:
Adhikarana (अधिकरण/Location marker)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb/postposition: in front)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया
वक्रतुण्डैकदन्तिनम्having a curved trunk and one tusk
वक्रतुण्डैकदन्तिनम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootवक्र (प्रातिपदिक) + तुण्ड (प्रातिपदिक) + एक (संख्या-प्रातिपदिक) + दन्तिन् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘वक्रं तुण्डं यस्य, एकः दन्तः यस्य’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies हेरम्बम्)
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootप्र-प्रच्छ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
स्कन्दम्Skanda
स्कन्दम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पार्वतीPārvatī
पार्वती:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (कर्म/Object of implied ‘is’)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object of implied ‘is’)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशवाचक (demonstrative)
इतिthus/‘…’
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक (quotative)
कारणम्cause/reason
कारणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन