Shloka 35
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
यः स्थिरो देवयोगेन च्छिन्नं संयोजितं पुनः / गजस्य शिरसा देवितेन प्रोक्तो गजाननः
Transliteration
yaḥ sthiro devayogena cchinnaṃ saṃyojitaṃ punaḥ / gajasya śirasā devitena prokto gajānanaḥ
Translation
जो देवयोग से अचल होकर कटे हुए को फिर जोड़ देता है; देव द्वारा गज-शिर से युक्त कहे गए वही गजानन हैं।
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
स्थिरःsteady, firm
स्थिरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
देवयोगेनby divine yoga/power
देवयोगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेवयोग (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः—देवस्य योगः
च्छिन्नम्cut off
च्छिन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootछिद् (धातु) → छिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; 'cut off'
संयोजितम्rejoined
संयोजितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु) → संयोजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'joined/connected'
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: again)
गजस्यof an elephant
गजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
शिरसाwith (the) head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
देवितेनby divine agency
देवितेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदेवित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण; अर्थः 'दैवेन/देवकृत-प्रभावेन' (by divine agency)
प्रोक्तःis called
प्रोक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'called/said'
गजाननःGajānana (elephant-faced one)
गजाननः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगज + आनन (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—गजस्य आननम् (elephant-faced)