Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 4
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
तां सेनां भगवान्रामः शताक्षौहिणिसंमिताम् / निजघान त्वरायुक्तो मुहुर्त्तद्वयमात्रतः
Transliteration
tāṃ senāṃ bhagavānrāmaḥ śatākṣauhiṇisaṃmitām / nijaghāna tvarāyukto muhurttadvayamātrataḥ
Translation
भगवान राम ने शत अक्षौहिणी के समान उस सेना को शीघ्रता से, केवल दो मुहूर्त में ही संहार दिया।
Word by Word
ताम्that (her/that)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
भगवान्the Lord, venerable one
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
शत-अक्षौहिणि-संमिताम्amounting to a hundred akṣauhiṇīs
शत-अक्षौहिणि-संमिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशत (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + संमित (कृदन्त-प्रातिपदिक, √मा/मि 'to measure' + सम्)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् सेनाम् प्रति; समासः: शताक्षौहिणि (षष्ठी/तत्पुरुष-प्रायः) + संमिता (measured/amounting to)
निजघानstruck down, slew
निजघान:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formलिट्/परस्मैपदम् (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि सकर्मकः
त्वरा-युक्तःendowed with speed/haste
त्वरा-युक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वरा (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √युज् 'to join')
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् रामः प्रति; समासः: त्वरायुक्त (instrumental-tatpurusha: 'endowed with haste')
मुहूर्त-द्वय-मात्रतःin just two muhūrtas (about 96 minutes)
मुहूर्त-द्वय-मात्रतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय-प्रत्ययः)
Formअव्ययभाव-समासः; अव्यय-प्रयोगः (adverbial): 'only for the measure of two muhūrtas'