Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 17
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
गुरुपत्नीमुमां चापि सुतौ स्कन्दविनायकौ / मनोयायी महात्मासावकृतव्रणसंयुतः
Transliteration
gurupatnīmumāṃ cāpi sutau skandavināyakau / manoyāyī mahātmāsāvakṛtavraṇasaṃyutaḥ
Translation
उस महात्मा ने गुरु-पत्नी उमा तथा पुत्र स्कन्द और विनायक—इन सबका मन में स्मरण करते हुए, बिना घाव के, मनोवेग से यात्रा की।
Word by Word
गुरु-पत्नीम्the guru’s wife
गुरु-पत्नीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु + पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
उमाम्Umā
उमाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also’
सुतौthe two sons
सुतौ:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, प्रथमा/द्वितीया; here द्वितीया द्विवचन (objects)
स्कन्द-विनायकौSkanda and Vināyaka
स्कन्द-विनायकौ:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्कन्द + विनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, द्विवचन; Accusative dual; apposition to सुतौ
मनो-यायीmind-travelling (swift as thought)
मनो-यायी:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootमनस् + यायी (प्रातिपदिक; √या (धातु) + णिनि/इन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; ‘moving by mind’
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
असौhe
असौ:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
अकृत-व्रण-संयुतःendowed with (being) unwounded
अकृत-व्रण-संयुतः:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootअकृत + व्रण + संयुत (कृदन्त; सम्-√युज् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; ‘endowed with unwoundedness/with unmade wounds’