Shloka 19
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
पतिते पुष्कराक्षे तु कार्त्तवीर्यार्जुनः स्वयम् / आजगाम महावीर्यः सुवर्णरथमास्थितः
Transliteration
patite puṣkarākṣe tu kārttavīryārjunaḥ svayam / ājagāma mahāvīryaḥ suvarṇarathamāsthitaḥ
Translation
पुष्कराक्ष के गिरने (मारे जाने) पर, महावीर्यवान कार्तवीर्य अर्जुन स्वयं स्वर्ण रथ पर सवार होकर वहां आ गया।
Word by Word
पतितेwhen (he) had fallen
पतिते:
अधिकरण (Locative absolute/Context)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formक्त (Past participle), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
पुष्कराक्षेwhen Puṣkarākṣa (had fallen)
पुष्कराक्षे:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeNoun
Rootपुष्कराक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी सह
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक
कार्त्तवीर्यार्जुनःKārttavīrya Arjuna
कार्त्तवीर्यार्जुनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकार्त्तवीर्य-अर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय (name-compound)
स्वयम्himself
स्वयम्:
कर्तृ-निश्चय (Emphasis on agent)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (emphatic: 'himself')
आजगामcame
आजगाम:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
महावीर्यःof great prowess
महावीर्यः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा-वीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (of कार्त्तवीर्यार्जुनः)
सुवर्णरथम्golden chariot
सुवर्णरथम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसुवर्ण-रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (golden chariot)
आस्थितःmounted/standing upon
आस्थितः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (of subject)