Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 3
Devanagari script
भक्तेस्तु लक्षणं ज्ञात्वा त्रिविधाया महामते / यो यतेत नरस्तस्य सिद्धिर्भवति सत्वरम्
Transliteration
bhaktestu lakṣaṇaṃ jñātvā trividhāyā mahāmate / yo yateta narastasya siddhirbhavati satvaram
Translation
हे महामति! त्रिविध भक्ति के लक्षण को जानकर जो मनुष्य उसमें प्रयत्न करता है, उसकी सिद्धि शीघ्र होती है।
Word by Word
भक्तेःof devotion
भक्तेः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
लक्षणम्characteristic/mark
लक्षणम्:
कर्म (कर्मपद/Acc object of ज्ञात्वा)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc 1st/2nd), एकवचन
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having known)
त्रिविधायाःof the threefold (kind)
त्रिविधायाः:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रिविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; विशेषणम् (भक्तेः)
महामतेO great-minded one
महामते:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—महान् + मति (कर्मधारय)
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धक सर्वनाम
यतेतshould strive
यतेत:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootयत् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नरःa man
नरः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
तस्यof him/for him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
सिद्धिःsuccess/accomplishment
सिद्धिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
भवतिbecomes/is
भवति:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सत्वरम्quickly/at once
सत्वरम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसत्वर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय (adverb)