Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
हन्तुमिच्छसि निःशस्त्रः सहस्रार्जुनमीश्वरम् / भ्रूभङ्गलीलया येन रावणो ऽपि निराकृतः
Transliteration
hantumicchasi niḥśastraḥ sahasrārjunamīśvaram / bhrūbhaṅgalīlayā yena rāvaṇo 'pi nirākṛtaḥ
Translation
तू निःशस्त्र होकर उस ईश्वर सहस्रार्जुन को मारना चाहता है, जिसने केवल भौंहों के खेल से रावण को भी तिरस्कृत कर दिया था।
Word by Word
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana/उद्देश्य (Purpose)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Infinitive), धातु: हन् (to kill)
इच्छसिyou wish/desire
इच्छसि:
Kriya/क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular)
निःशस्त्रःunarmed
निःशस्त्रः:
Karta/कर्ता (Subject)
TypeAdjective
Rootनिः-शस्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; नञ्/निः-पूर्वक तत्पुरुष: शस्त्रं नास्ति यस्य (unarmed)
सहस्रार्जुनम्Sahasrārjuna
सहस्रार्जुनम्:
Karma/कर्म (Object)
TypeNoun
Rootसहस्र-अर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; कर्मधारय: सहस्रः अर्जुन इव/नाम (Sahasrārjuna)
ईश्वरम्the lord
ईश्वरम्:
Karma/कर्म (Object-complement)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; सहस्रार्जुनम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
भ्रूभङ्गलीलयाby the mere play of a frown
भ्रूभङ्गलीलया:
Karana/करण (Instrument)
TypeNoun
Rootभ्रू-भङ्ग-लीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instr. 3), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: भ्रूणां भङ्गः (frown) तस्य लीला (play)
येनby whom
येन:
Karana/करण (Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instr. 3), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)
रावणःRāvaṇa
रावणः:
Karta/कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nom. 1), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha/सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव (even/also)
निराकृतःwas repulsed/rejected
निराकृतः:
Kriya/क्रिया (Predicate)
TypeVerb
Rootनिर्-आ-कृ (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: निराकृत (rejected/repulsed)