Shloka 2
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
लक्षयोजनमूर्द्ध्वं च ब्रह्मलोका द्विलक्षणम् / अथनिर्वचनीयं च योगिगम्यं परात्परम्
Transliteration
lakṣayojanamūrddhvaṃ ca brahmalokā dvilakṣaṇam / athanirvacanīyaṃ ca yogigamyaṃ parātparam
Translation
ब्रह्मलोक से दो लाख योजन ऊपर वह लोक है। वह अवर्णनीय, योगियों के लिए ही गम्य और परात्पर है।
Word by Word
लक्षयोजनम्a hundred-thousand yojanas (in extent)
लक्षयोजनम्:
कर्म (कर्म; measure as object/extent)
TypeNoun
Rootलक्ष + योजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (लक्षं योजनानि यस्य/परिमाणम्)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक/क्रियाविशेषण (upwards)
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
ब्रह्मलोकाःthe worlds of Brahmā (Brahmalokas)
ब्रह्मलोकाः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकाः)
द्विलक्षणम्having two characteristics; twofold
द्विलक्षणम्:
कर्म/विधेयविशेषण (predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु/कर्मधारयार्थ (द्वे लक्षणे यस्य) used as predicate/qualifier
अथthen, moreover
अथ:
अव्ययार्थ (discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formआरम्भ/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
निर्वचनीयम्indescribable
निर्वचनीयम्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootनिर्वचनीय (कृदन्त; √वच् + नि: + अनीय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अनीय-प्रत्यय (gerundive: 'to be described') used as adjective
चand
च:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
योगिगम्यम्attainable by yogins
योगिगम्यम्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootयोगि + गम्य (कृदन्त; √गम् + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योगिनां गम्यम्)
परात्परम्supreme beyond the supreme
परात्परम्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootपरात् + पर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुषः (परात् परम् = beyond the beyond)