Shloka 36
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
रेणुकोवाच / अहं व-पितरं पुत्राः स्वर्गतं पुण्यशीलिनम् / अनुगन्तुमिहेच्छामि तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हथ
Transliteration
reṇukovāca / ahaṃ va-pitaraṃ putrāḥ svargataṃ puṇyaśīlinam / anugantumihecchāmi tanme 'nujñātumarhatha
Translation
रेणुका बोली— हे पुत्रो! तुम्हारे पुण्यशील पिता स्वर्ग को गए हैं; मैं भी उनका अनुगमन करना चाहती हूँ, अतः मुझे अनुमति दो।
Word by Word
रेणुकाRenukā
रेणुका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरेणुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (उवाच-कर्तृ)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
वindeed/and
व:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (enclitic particle) ‘indeed/and’ (पाठभेदे ‘वा’ सम्भव)
पितरम्father
पितरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुत्राःO sons
पुत्राः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा बहुवचन; संबोधनार्थे (vocative sense)
स्वर्-गतम्gone to heaven
स्वर्-गतम्:
Visheshana of Karma (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वर्/स्वर्ग (प्रातिपदिक) + गत (कृदन्त, √गम्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—स्वर्गं गतः (to heaven gone)
पुण्य-शीलिनम्virtuous
पुण्य-शीलिनम्:
Visheshana of Karma (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + शीलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—पुण्यं शीलं यस्य (virtuous in conduct)
अनु-गन्तुम्to follow
अनु-गन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootअनु-√गम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to follow’
इहhere
इह:
Adverbial (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
इच्छामिI wish/desire
इच्छामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√इष्/√इच्छ् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तत्that (request)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (referring to the request)
मेof me / for me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; enclitic form
अनु-ज्ञातुम्to permit
अनु-ज्ञातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootअनु-√ज्ञा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to permit/approve’
अर्हथyou should/are worthy to
अर्हथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्ह् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद