Shloka 21
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
तं तथागतमालोक्य रामं प्राहाकृतव्रणः / किमिदं भृगुशार्दूल नैतत्वय्युपपाद्यते
Transliteration
taṃ tathāgatamālokya rāmaṃ prāhākṛtavraṇaḥ / kimidaṃ bhṛguśārdūla naitatvayyupapādyate
Translation
उसे इस प्रकार आया देखकर, आहत-हृदय ने राम से कहा—“हे भृगु-शार्दूल! यह क्या है? यह तुम्हारे योग्य नहीं है।”
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine (pronoun)
तथाthus, in that way
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb
गतम्gone/arrived
गतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agreeing with तम् (understood)
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); having seen/observed
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular masculine
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 3rd person singular; ‘said’
आकृतव्रणःone bearing a wound
आकृतव्रणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआकृत + व्रण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular masculine; समासः—तत्पुरुष (आकृतः व्रणः यस्य/आकृतव्रणः; having a made/inflicted wound)
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; interrogative ‘what’
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative ‘this’
भृगुशार्दूलO tiger among the Bhṛgus
भृगुशार्दूल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभृगु + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative singular; समासः—तत्पुरुष (भृगूणां शार्दूलः; tiger among Bhṛgus)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (particle of negation)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘this’
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; locative singular; ‘in/with respect to you’
उपपाद्यतेis appropriate
उपपाद्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-√पद् (धातु)
Formलट्-लकार (present), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; is fitting/appropriate