Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 62
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
राजोवाच / गत्वा त्वमेव तं विप्रं प्रसाद्य च विशेषतः / दत्त्वा चाभीप्सितं तस्मै तां गामानय मन्त्रिक
Transliteration
rājovāca / gatvā tvameva taṃ vipraṃ prasādya ca viśeṣataḥ / dattvā cābhīpsitaṃ tasmai tāṃ gāmānaya mantrika
Translation
राजा बोला—हे मन्त्रिक! तुम स्वयं जाकर उस विप्र को विशेष रूप से प्रसन्न करो; और उसे इच्छित वस्तु देकर उस गाय को ले आओ।
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); अर्थः 'having gone'
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic: indeed/only)
तम्that (him)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
विप्रम्brahmin
विप्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रसाद्यhaving pleased
प्रसाद्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√सद्/√साद् (धातु; causative sense in usage)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); उपसर्ग: प्र; अर्थः 'having pleased/propitiated'
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction: and)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/विशेषवाचक क्रियाविशेषण (especially)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); अर्थः 'having given'
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
अभीप्सितम्the desired (gift)
अभीप्सितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभीप्सित (प्रातिपदिक; √आप्/ईप्स् धातु, क्त-प्रत्यय; अभि+ईप्स)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'desired thing'
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
ताम्that (cow)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गाम्cow
गाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (गाम्)
आनयbring
आनय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; उपसर्ग: आ
मन्त्रिकO minister/counsellor
मन्त्रिक:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमन्त्रिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन