Shloka 52
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
ब्राह्मणो ऽयं स्वजातीयहितमेव समीक्षते / महान्ति राजकार्याणि द्विजैर्वेत्तुं न शक्यते
Transliteration
brāhmaṇo 'yaṃ svajātīyahitameva samīkṣate / mahānti rājakāryāṇi dvijairvettuṃ na śakyate
Translation
यह ब्राह्मण अपने जाति-बन्धुओं के हित को ही देखता है; राजकार्य के महान् विषयों को द्विजों द्वारा जान पाना कठिन है।
Word by Word
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्व-जातीय-हितम्the welfare of his own caste/kin
स्व-जातीय-हितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + जातीय (प्रातिपदिक) + हित (कृदन्त, √धा/√हि)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (स्वस्य जातीयस्य हितम्)
एवonly
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only/indeed)
समीक्षतेconsiders/looks at
समीक्षते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + ईक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
महान्तिgreat
महान्ति:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन; विशेषणम्
राज-कार्याणिroyal affairs
राज-कार्याणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज (प्रातिपदिक) + कार्य (कृदन्त, √कृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञः कार्याणि)
द्विजैःby Brahmins (twice-born)
द्विजैः:
Karaṇa/Agent-in-passive (करण/कर्तृ)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
वेत्तुम्to know
वेत्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to know/understand’
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
शक्यतेis possible
शक्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√शक् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन