Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 40
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
ततः स पृथिवीं सर्वां परिक्रम्य यथाक्रमम् / चकार सर्वतीर्थेषु स्नानं विधिवदात्मवान्
Transliteration
tataḥ sa pṛthivīṃ sarvāṃ parikramya yathākramam / cakāra sarvatīrtheṣu snānaṃ vidhivadātmavān
Translation
तब वह आत्मसंयमी क्रम से सारी पृथ्वी की परिक्रमा करके समस्त तीर्थों में विधिपूर्वक स्नान करने लगा।
Word by Word
ततःthereafter
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘thereafter/then’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Karma-anvaya (कर्मान्वय)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् of ‘पृथिवीम्’
परिक्रम्यhaving traversed
परिक्रम्य:
Kriyā-pūrvakāla (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-क्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having circumambulated/traversed’
यथाक्रमम्in due order
यथाक्रमम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘in due order/according to sequence’
चकारdid/performed
चकार:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सर्वतीर्थेषुin all sacred places
सर्वतीर्थेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘all’ + ‘pilgrimage-places’); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
विधिवत्according to rite
विधिवत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधि + वत् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘according to rule/ritually’
आत्मवान्self-controlled
आत्मवान्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् of ‘सः’; ‘self-controlled/possessed of self’