Shloka 74
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
मांसेन यावता मे स्यान्नित्यं पित्रादि पोषणम् / हनिष्ये चेत्तदधिकं तर्हि युज्येयमेनसा
Transliteration
māṃsena yāvatā me syānnityaṃ pitrādi poṣaṇam / haniṣye cettadadhikaṃ tarhi yujyeyamenasā
Translation
माता-पिता आदि के नित्य पोषण के लिए जितने मांस की आवश्यकता है, यदि मैं उससे अधिक वध करूँ, तो मैं पाप का भागी बनूँगा।
Word by Word
मांसेनby/with meat
मांसेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
यावताby as much as
यावता:
Karana (करण; प्रमाण)
TypeAdjective
Rootयावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; प्रमाणवाचक (as much as/by which amount)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘भवेत्’ अर्थे
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (अधिकरण; काल)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययवत् (always/constantly)
पितृ-आदिof father and others
पितृ-आदि:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (पितरः आदयः)
पोषणम्nourishment/support
पोषणम्:
Karta (कर्ता; ‘स्यात्’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपोषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हनिष्येI will kill
हनिष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
चेत्if
चेत्:
Sambandha (सम्बन्ध/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (if)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म; विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अधिकम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अधिकम्more/excess
अधिकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तुलनार्थक (more/excess)
तर्हिthen
तर्हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतर्हि (अव्यय)
Formपरिणामार्थक-अव्यय (then)
युज्येयम्I would be implicated/connected
युज्येयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘युक्तो भवेत्/सम्बध्येय’ अर्थे
एनसाwith sin
एनसा:
Sahakari/Karana (सह/करण)
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन