Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 14
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
न्यदधान्मासभारं च स मूले कस्यचित्तरोः / निषसाद क्षणन्तत्र तरुच्छायामुपाश्रितः
Transliteration
nyadadhānmāsabhāraṃ ca sa mūle kasyacittaroḥ / niṣasāda kṣaṇantatra tarucchāyāmupāśritaḥ
Translation
उसने किसी वृक्ष की जड़ में मांस-भार रख दिया; फिर वहीं वृक्ष-छाया का आश्रय लेकर कुछ क्षण बैठ गया।
Word by Word
न्यदधात्he put down
न्यदधात्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootनि-√धा (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
मांस-भारम्the load of flesh
मांस-भारम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक) + भार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
सhe
स:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
मूलेat the root
मूले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्
कस्यचित्of some
कस्यचित्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी (6th/Genitive) एकवचनम्; अनिश्चितार्थक (indefinite)
तरोःtree
तरोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्
निषसादhe sat down
निषसाद:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootनि-√सद् (धातु)
Formलिट् (Perfect/Past) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
कालाधिकरण/अवधि (Temporal extent)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचनम्; कालावधि-अर्थे (duration)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Location adverb)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)
तरु-च्छायाम्the shade of a tree
तरु-च्छायाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतरु (प्रातिपदिक) + छाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
उपाश्रितःhaving taken refuge in; sheltered under
उपाश्रितः:
विशेषणम् (Adjectival to कर्ता)
TypeAdjective
Rootउप-आ-√श्रि (धातु) (भूतकृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)