Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 32
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
मधुद्रवार्द्राविरलप्रत्यग्रकुसुमोत्करैः / वनान्तमारुताकीर्णैरलङ्कृतमहीतलम्
Transliteration
madhudravārdrāviralapratyagrakusumotkaraiḥ / vanāntamārutākīrṇairalaṅkṛtamahītalam
Translation
मधु-रस से भीगे हुए, विरल-नव पुष्प-समूहों और वन-प्रान्त की पवन से बिखरे पराग से पृथ्वी-तल अलंकृत था।
Word by Word
मधु-द्रव-आर्द्र-अविरल-प्रत्यग्र-कुसुम-उत्करैःwith dense heaps of fresh flowers moist with dripping honey
मधु-द्रव-आर्द्र-अविरल-प्रत्यग्र-कुसुम-उत्करैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमधु + द्रव + आर्द्र + अविरल + प्रत्यग्र + कुसुम + उत्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) बहुवचनम्; विशेषणम्; समासः बहुपद-तत्पुरुषः (मधु-द्रवेन आर्द्राः, अविरलाः, प्रत्यग्राः कुसुमोत्कराः)
वन-अन्त-मारुत-आकीर्णैःwith breezes filling the forest interior
वन-अन्त-मारुत-आकीर्णैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवन + अन्त + मारुत + आकीर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (करण) बहुवचनम्; विशेषणम्; समासः तत्पुरुषः (वनान्तस्य मारुतेन आकीर्णाः)
अलङ्कृत-मही-तलम्the ground (earth’s surface) adorned
अलङ्कृत-मही-तलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअलङ्कृत (कृदन्त; √कृ (धातु) + अलम्-उपसर्ग) + मही + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; समासः तत्पुरुषः (अलङ्कृतं महीतलम्); ‘अलङ्कृत’ = क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)