Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 5
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
वाराहेण तु षण्मासाञ्छागलं सप्तमासिकम् / अष्टमासिकमित्युक्तं यच्च पार्वतकं भवेत्
Transliteration
vārāheṇa tu ṣaṇmāsāñchāgalaṃ saptamāsikam / aṣṭamāsikamityuktaṃ yacca pārvatakaṃ bhavet
Translation
वाराह का मांस छह मास तक पितरों को तृप्त करता है; बकरे का मांस सात मास तक। और जो पर्वतीय (पार्वतक) मांस है, वह आठ मास की तृप्ति देने वाला कहा गया है।
Word by Word
वाराहेणwith boar (meat)
वाराहेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाराह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/Instrumental), एकवचनम्; ‘वाराह-मांस’ इत्यर्थे करणत्वेन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle), विरोध/विशेषार्थकः
षण्मासान्six months
षण्मासान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootषण्मास (प्रातिपदिक; षट्+मास)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), बहुवचनम्; कालपरिमाणम्
छागलम्goat (meat)
छागलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootछागल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र विधेय/नामरूपेण (goat-meat offering)
सप्तमासिकम्lasting seven months
सप्तमासिकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तमासिक (प्रातिपदिक; सप्त+मासिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘सप्तमास-पर्यन्तम्’
अष्टमासिकम्lasting eight months
अष्टमासिकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टमासिक (प्रातिपदिक; अष्ट+मासिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘अष्टमास-पर्यन्तम्’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative)
उक्तम्is said
उक्तम्:
Karma (कर्म/विधेय)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘कथितम्’
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचकं यत्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
पार्वतकम्the mountain(-animal/meat)
पार्वतकम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्वतक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘पर्वतसम्बन्धि (मृग/मांस)’
भवेत्would be/is to be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘स्यात्’