Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 117
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
पितृभक्ताय दान्ताय सानुक्रोशाय च द्विजाः / तस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पितरः श्रीविवर्द्धनाः / मनसाकाङ्क्षितान्कामांस्त्रैलोक्यप्रवरानपि
Transliteration
pitṛbhaktāya dāntāya sānukrośāya ca dvijāḥ / tasmai devāḥ prayacchanti pitaraḥ śrīvivarddhanāḥ / manasākāṅkṣitānkāmāṃstrailokyapravarānapi
Translation
हे द्विजो! जो पितृभक्त, इन्द्रियनिग्रही और करुणाशील है, उसे देवता तथा श्रीवर्धक पितर मन से चाही हुई, तीनों लोकों में श्रेष्ठ कामनाएँ भी प्रदान करते हैं।
Word by Word
पितृभक्तायto one devoted to the ancestors
पितृभक्ताय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootपितृ-भक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; समासः—पितृषु भक्तः (genitive tatpuruṣa)
दान्तायto the self-controlled
दान्ताय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootदान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन
सानुक्रोशायto the compassionate
सानुक्रोशाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootस-अनुक्रोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; समासः—अनुक्रोशः यस्य सः (sa- prefix as possessive; karmadhāraya-like)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
द्विजाःthe twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; सर्वनाम
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
प्रयच्छन्तिgrant/bestow
प्रयच्छन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + यम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; उपसर्गः—प्र
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
श्रीविवर्द्धनाःincreasing prosperity
श्रीविवर्द्धनाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्री-विवर्द्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; समासः—श्रियम् विवर्द्धयन्ति इति (object tatpuruṣa; adjectival)
मनसाby the mind
मनसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
आकाङ्क्षितान्desired
आकाङ्क्षितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआ + काङ्क्ष् (धातु) → आकाङ्क्षित (कृदन्त)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; कर्मणि/भावे क्त-प्रत्ययः (desired)
कामान्desires
कामान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन
त्रैलोक्यप्रवरान्best in the three worlds
त्रैलोक्यप्रवरान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य-प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; समासः—त्रैलोक्ये प्रवराः (locative tatpuruṣa)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (also/even)