Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 87
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
देवालये तपस्तस्वा एकपादेन दुश्चरम् / निराहारो युगं दिव्यमुमातुङ्गो स्थितो ज्वलन्
Transliteration
devālaye tapastasvā ekapādena duścaram / nirāhāro yugaṃ divyamumātuṅgo sthito jvalan
Translation
देवालय में उसने एक पाँव पर कठिन तप किया; निराहार रहकर दिव्य युग तक उमातुङ्ग (उमा का प्रिय) ज्वलंत होकर स्थित रहा।
Word by Word
deva-ālayein the temple
deva-ālaye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ālaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः देवानाम् आलयः (temple)
tapaḥausterity/penance
tapaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (कर्म)
tasvāhaving performed (penance)
tasvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√tap (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त); पाठभेद/रूपभेद: ‘तप्त्वा’ (having performed austerity) इत्यर्थः
eka-pādenawith one foot
eka-pādena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक) + pāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः एकः पादः (with one foot)
duścaramdifficult to perform
duścaram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootduścara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तपः)
nirāhāraḥfasting/without food
nirāhāraḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirāhāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः निर्+आहार (without food); विशेषणम् (उमातुङ्गः)
yugamfor an age/yuga
yugam:
Kāla-adhvana (काल-अध्वन्)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (कालावधि)
divyamdivine
divyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (युगम्)
umā-tuṅgaḥUmātuṅga (a named person/epithet)
umā-tuṅgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootumā (प्रातिपदिक) + tuṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः उमायाः तुङ्गः/उमातुङ्ग (name/epithet)
sthitaḥstood/remained
sthitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (क्त), कर्तरि; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
jvalanblazing/shining
jvalan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√jval (धातु) + śatṛ (शतृ)
Formकृदन्त वर्तमानकाले (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण (उमातुङ्गः)