Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 107
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
यद्दण्डकवनं पुण्यं पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् / यस्मिन्प्राहुर्विशल्येति तीर्थं सद्यो निदर्शनम्
Transliteration
yaddaṇḍakavanaṃ puṇyaṃ puṇyakṛdbhirniṣevitam / yasminprāhurviśalyeti tīrthaṃ sadyo nidarśanam
Translation
जो पवित्र दण्डकवन पुण्यात्माओं द्वारा सेवित है, उसी में ‘विशल्या’ नामक तीर्थ का तत्काल दर्शन होता है।
Word by Word
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (Relative; correlating)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular (relative pronoun)
दण्डकवनम्Daṇḍaka forest
दण्डकवनम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदण्डक + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; षष्ठी-तत्पुरुष: दण्डकस्य वनम्
पुण्यम्holy
पुण्यम्:
विशेषण (Adjectival to दण्डकवनम्)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular; वन-विशेषण
पुण्यकृद्भिःby merit-doers; by the pious
पुण्यकृद्भिः:
करण (Karaṇa/Instrument; agent in passive)
TypeNoun
Rootपुण्य + कृद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन — Instrumental plural; उपपद-तत्पुरुष: पुण्यं करोति इति पुण्यकृत्
निषेवितम्frequented/inhabited
निषेवितम्:
क्रिया (Predicate/qualifier)
TypeVerb
Rootनि + सेव् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — agreeing with दण्डकवनम्
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular (relative pronoun)
प्राहुःthey have said/call
प्राहुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
विशल्याViśalyā
विशल्या:
सम्बोधन/नाम (Name as predicate)
TypeNoun
Rootविशल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — Nominative singular (name/epithet)
इतिthus; called
इति:
वाक्य-समाप्ति/उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
तीर्थम्a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular
सद्यःimmediately
सद्यः:
कालाधिकरण (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
निदर्शनम्a sign/example
निदर्शनम्:
सम्बन्ध/विशेष्य (Predicate noun)
TypeNoun
Rootनिदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Nom./Acc. singular (predicate/apposition)