Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 38
श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)
Devanagari script
भङ्यमन्नं तथा पेयं मूलानि च फलानि च / हुत्वाग्नौ च ततः पिण्डान्निर्वपेद्दक्षिणा मुखः
Transliteration
bhaṅyamannaṃ tathā peyaṃ mūlāni ca phalāni ca / hutvāgnau ca tataḥ piṇḍānnirvapeddakṣiṇā mukhaḥ
Translation
भङ्य (भुना/कुटा) अन्न, पेय, मूल और फल—इनको अग्नि में हवन करके, फिर दक्षिणमुख होकर पिण्डों का निर्वपन करे।
Word by Word
भङ्ग्यम्broken/crumbled
भङ्ग्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभङ्ग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying ‘अन्नम्’ (broken/crumbled)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; ‘likewise’
पेयंdrink
पेयं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपेयं (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘drinkable (thing)’
मूलानिroots
मूलानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
फलानिfruits
फलानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
हुत्वाhaving offered
हुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्यय; ‘having offered’
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; ablatival adverb ‘then/from that’
पिण्डान्piṇḍas (rice-balls)
पिण्डान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
निर्वपेत्should offer/place down
निर्वपेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्- वप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘should place/offer’
दक्षिणामुखःsouth-facing
दक्षिणामुखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदक्षिणा + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; agent qualifier ‘south-facing’