Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 98
Pitṛ-Śrāddha Vidhi: Rājata-dāna, Kṛṣṇājina, and Vedi/Garta Construction
Ancestral Rite Protocols
Devanagari script
अश्वमेधफलं चैतत्समिद्धे यत्कृतं द्विजैः / क्रिया सर्वा यथोद्दिष्टाः प्रयत्नेन समाचरेत्
Transliteration
aśvamedhaphalaṃ caitatsamiddhe yatkṛtaṃ dvijaiḥ / kriyā sarvā yathoddiṣṭāḥ prayatnena samācaret
Translation
समिद्ध (प्रज्वलित) अग्नि में द्विजों द्वारा किया गया यह कर्म अश्वमेध का फल देने वाला है; अतः बताई गई सभी क्रियाएँ प्रयत्नपूर्वक करें।
Word by Word
अश्वमेधफलम्the fruit (merit) of the Aśvamedha
अश्वमेधफलम्:
कर्ता/विषय (Topic/कर्ता-स्थानी)
TypeNoun
Rootअश्वमेध-फल (प्रातिपदिक; अश्वमेध + फल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अश्वमेधस्य फलम्)
चand
च:
वाक्यसम्बन्ध (Conjunction/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
एतत्this
एतत्:
कर्ता/विषय (Topic/कर्ता-स्थानी)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समिद्धेwhen (the fire is) kindled
समिद्धे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसमिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘समिद्धे (अग्नौ)’ इति सापेक्ष
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (Relative link/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक
कृतम्done; performed
कृतम्:
कर्मणि-भाव (Result state/कर्मणि)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
द्विजैःby the twice-born (Brahmins)
द्विजैः:
कर्ता (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
क्रियाःrites; actions
क्रियाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्रियाः इति विशेषणम्
यथाas
यथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारवाचक
उद्दिष्टाःprescribed; indicated
उद्दिष्टाः:
विशेषण (Predicate adjective/विशेषण)
TypeVerb
Rootउद्-दिश् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्रियाः इति विशेष्येण सह
प्रयत्नेनwith effort; carefully
प्रयत्नेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समाचरेत्should perform; should practice
समाचरेत्:
विधेय (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन