Mantra 4
Sukta 68
Sanskrit (Devanagari)
परेहि विग्रमस्तृतमिन्द्रं पृच्छा विपश्चितम्। यस्ते सखिभ्य आ वरम्
IAST Transliteration
párehi vígram ástṛtam índram pṛ́ccha vipaścítam | yás te sákhībhya ā́ váram
English Translation (Griffith/Whitney)
Go forth; ask Indra, the wide-striding, unwithstood, the wise—who unto thy comrades brings the boon.
Translation
आगे जाओ; विस्तृत-क्रम वाला, अजेय, विवेकी इन्द्र से पूछो—जो तुम्हारे सखाओं के लिए वर (वरदान) ले आता है।
Word by Word
परेहिgo away / depart
परेहि:
— (क्रियापदम्)
TypeVerb
Rootपरि + इ (धातु) / √इ (गमन) उपसर्गः परि
विग्रमःthe strider / one who steps forth
विग्रमः:
Kartā
TypeNoun
Rootवि-ग्रम (प्रातिपदिकम्) / √ग्रम् (क्रमणे/गमने) इत्यस्मात् भाव/कर्तृवाचक-निर्माणः
तृतमम्the most excellent / the best
तृतमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतृतम (प्रातिपदिकम्) < तृतीय/तृ (क्रमे) इत्यर्थे ‘अत्यन्त-श्रेष्ठ/अतिशय’ (सुपरलेटिव्)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिकम्)
पृच्छask / inquire
पृच्छ:
— (क्रियापदम्)
TypeVerb
Root√पृच्छ् (प्रश्ने)
विपश्चितम्the wise / discerning
विपश्चितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-पश्चित् (प्रातिपदिकम्) < वि + √पश् (दर्शने) + क्तिन्/चित्-प्रत्ययः
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
तेof you / your
ते:
— (सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
सखिभ्यःto (your) friends / companions
सखिभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिकम्)
आtowards / unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वरम्a boon / choice gift
वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिकम्)
Attribution
Rishi: Rigvedic provenance; not determinable from excerpt alone
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh (requires verification)
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Command to act → invocation of unstoppable wisdom → expectation of boon for comrades.","listener_experience":"A surge of courage and solidarity; readiness to move as a unit.","intensity":8}