Mantra 6
Sukta 93
Sanskrit (Devanagari)
त्वमिन्द्रासि वृत्रहा व्य१न्तरिक्षमतिरः । उद् द्यामस्तभ्ना ओजसा
IAST Transliteration
tvám indrāsi vṛtrahā́ ví antárikṣam atiraḥ | úd dyā́m astabhnā ójasā
English Translation (Griffith/Whitney)
Thou, Indra, art the Vṛtra-slayer: thou hast cleft and overpassed the mid-air; thou hast propped aloft the heaven by thy vigor.
Translation
तू, इन्द्र, वृत्रहा है; तूने अन्तरिक्ष को चीरकर पार किया है। तूने अपने ओज से द्यौ (स्वर्ग) को ऊपर थाम दिया है।
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
असिare
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वृत्रहाslayer of Vṛtra
वृत्रहा:
सम्बन्ध/विशेषण (त्वम्/इन्द्रस्य)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/उपपद-समास)
विapart, asunder
वि:
—
TypeIndeclinable (prefix/preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
अन्तरिक्षम्the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
अतिरःyou crossed over / passed beyond
अतिरः:
—
TypeVerb
Rootअति√ऋ (धातु; ऋ = गत्यर्थ)
उत्up, upward
उत्:
—
TypeIndeclinable (prefix/preverb)
Rootउत् (उपसर्ग)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
अस्तभ्नाःyou propped up / supported
अस्तभ्नाः:
—
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु)
ओजसाwith strength, by might
ओजसा:
करण
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
Attribution
Rishi: RV-source lineage (AV 20 compilation)
Devata: Indra (as Vṛtrahan)
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From confrontation with obstruction → breakthrough → firm re-establishment of order.","listener_experience":"Courage, uprightness, a felt ‘clearing’ of inner space and renewed stability.","intensity":8}