Mantra 4

Sukta 7

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्र क्रतुविदं सुतं सोमं हर्य पुरुष्टुत । पिबा वृषस्व तातृपिम्

IAST Transliteration

índra kratuvídaṃ sutáṃ sómaṃ harya puruṣṭuta | píbā vṛ́ṣasva tātṛ́pim ||

English Translation (Griffith/Whitney)

O Indra, knower of sacred purpose, O tawny One, much praised of men—drink the pressed Soma; wax strong therewith, unto full content.

Translation

हे इन्द्र, क्रतु-विद्, हे हरि, पुरुषों द्वारा बहुत स्तुत—यह निचोड़ा हुआ सोम पियो; उससे वृषभ-सा बलवान बनो, पूर्ण तृप्ति तक।

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन (address)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• क्रतुविदम्: the knower of (sacred) powers/rites
• क्रतुविदम्: कर्म (इन्द्रम्—आह्वान/स्तुति में)
• Type: Adjective
• Root: क्रतु-विद् (विद् ‘जान’ धातु; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास-प्रातिपदिक)

• सुतम्: pressed, expressed
• सुतम्: कर्म (सोमम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सु (धातु) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)

• सोमम्: Soma (juice)
• सोमम्: कर्म (पिबा—drink)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• हर्य: come/bring (hither)!
• हर्य: क्रिया (आह्वान/आदेश)
• Type: Verb
• Root: हृ/हर् (धातु) → हरि/हर्य (आज्ञार्थ-रूप; वैदिक)

• पुरुष्टुत: O much-praised one
• पुरुष्टुत: सम्बोधन (address)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरु-स्तुत् (स्तु ‘स्तुति’ धातु/स्तुत्-प्रातिपदिक; समास)

• पिब: drink!
• पिब: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा (धातु ‘पान’)

• वृषस्व: become strong/exhilarated!
• वृषस्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृष् (धातु; ‘बल/वर्ष’—वैदिक प्रयोग ‘be strong/exhilarated’)

• तातृपिम्: the fully-satisfying (draught), the satiating one
• तातृपिम्: कर्म (पेय-वस्तु)
• Type: Noun/Adjective (epithet of Soma)
• Root: तृप् (धातु ‘तृप्ति’) → तातृपि (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपूर्ण/अभ्यास-रूप)

Attribution

Rishi: Traditionally RV-derived; in AV 20 treated as Rig-hymn material (ṛṣi as in RV source).

Devata: Indra (with Soma as empowering oblation).

Chandas: Anuṣṭubh (as transmitted in this pada/metrical shape).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From invocation to felt surge of strength and completion (tṛpti).","listener_experience":"Empowerment, readiness, confidence.","intensity":7}