Mantra 1
Sukta 4
Sanskrit (Devanagari)
नाभिरहं रयीणां नाभिः समानानां भूयासम्
IAST Transliteration
nā́bhir aháṃ rayīṇā́ṃ nā́bhiḥ samānā́nāṃ bhūyāsam
English Translation (Griffith/Whitney)
May I be the hub of riches, the hub among my equals.
Translation
मैं धन-सम्पदा का नाभि (केन्द्र) बनूँ; अपने समान जनों के बीच भी मैं नाभि (केन्द्र) बनूँ।
Word by Word
नाभिःnavel; central hub
नाभिः:
Kartā (भूयासम् इत्यस्य कर्तृपद-सम्बन्धः) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootनाभि- (प्रातिपदिक) अथवा नाभि- (स्त्री.)
अहम्I
अहम्:
Kartā (भूयासम्) तथा ‘नाभिः’ इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयीणाम्of riches; of wealth
रयीणाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (सम्बन्ध/सम्बन्धिनः): ‘of riches’
TypeNoun
Rootरयि- (पुं.)
नाभिःnavel; central hub
नाभिः:
Kartā (भूयासम्) / विधेय-नाम
TypeNoun
Rootनाभि- (प्रातिपदिक) अथवा नाभि- (स्त्री.)
समानानाम्of equals; of those who are alike/peers
समानानाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध: ‘of equals/peers’; विशेष्यं (जनानाम् इत्यादि) अध्याहार्य
TypeAdjective
Rootसमान- (विशेषण-प्रातिपदिक)
भूयासम्may I become; may I be
भूयासम्:
मुख्यक्रिया (कर्तरि प्रयोगः)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (needs anukramaṇī confirmation for 16.4)
Devata: Rayi (Riches/Plenty) as functional deity; social ‘Samāna’ sphere as target
Chandas: Anuṣṭubh-like (requires scan; short paustika optative style)
Mantra Rasa
Primary: shringara
Secondary: vira