Mantra 83

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

तं वा अहं नार्वाञ्चं न पराञ्चं न प्रत्यञ्चम्

IAST Transliteration

táṃ vā aháṃ nā́rvāñcaṃ ná parā́ñcaṃ ná pratyáñcam

English Translation (Griffith/Whitney)

Him verily I—neither coming hither, nor going hence, nor turning back again—

Translation

उसको तो मैं—न इधर आता हुआ, न उधर जाता हुआ, न फिर पीछे मुड़ता हुआ—

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• अर्वाञ्चम्: turned this way, facing towards (here)
• अर्वाञ्चम्: कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• पराञ्चम्: turned away, facing outward/away
• पराञ्चम्: कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)

• प्रत्यञ्चम्: turned back/towards (in return), facing opposite
• प्रत्यञ्चम्: कर्म (तम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रत्यञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक-विशेषण)

Attribution

Rishi: Atharvanic narrative voice (variable).

Devata: Implicit adversary: the disease-agent previously named (rājayakṣma context).

Chandas: Prose-like fragment (gadyā).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From threat-response to steady containment; courage expressed as calm control.","listener_experience":"A feeling of ‘closing the doors’ and regaining agency.","intensity":6}