Sutra 46
Devanagari script
अरण्यं दीर्घसत्त्रं वा सेवेतारुच्यतां गतः ॥ कZ_०५.६.४६च्द् ॥
Transliteration
araṇyaṃ dīrghasattraṃ vā sevetārucyatāṃ gataḥ
Translation
यदि वह अप्रिय/अप्रसन्नता का पात्र बन गया हो, तो उसे वन में चले जाना चाहिए या दीर्घ सत्र (लंबा यज्ञ-सत्र) करना चाहिए।
Word by Word
अरण्यम्a forest; wilderness (as a place to resort to)
अरण्यम्:
TypeNoun
Rootअरण्य
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (क्रियापद ‘सेवेत’ का कर्म)
दीर्घसत्त्रम्a long sattra (a prolonged sacrificial session/rite)
दीर्घसत्त्रम्:
TypeNoun (compound)
Rootदीर्घ + सत्त्र
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (कर्म)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय (either/or)
सेवेतshould resort to; should take up
सेवेत:
TypeVerb
Rootसेव्
Formलोट् (विधिलिङ्/आज्ञार्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; विध्यर्थः—‘सेवेत’ = ‘सेवेत/सेवेत्’ (should resort to/should practice)
अरुच्यताम्disfavor; being found unpleasant/undesirable (state of disliking)
अरुच्यताम्:
TypeNoun (abstract)
Rootअ-रुच् (रुच्)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी एकवचनम् (गतः के साथ: ‘अरुच्यतां गतः’ = अरुच्यताम्/अरुच्यतां प्राप्तः)
गतःhaving gone; having come to (a condition)
गतः:
TypeVerb (participial)
Rootगम्
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकृदन्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा एकवचनम्; कर्तरि—‘(सः) गतः’ = having gone/come to (a state)
FAQs
They are legitimate exit options that reduce threat perception at court, lower immediate risk, and preserve the possibility of later reintegration.