Sutra 45
Devanagari script
परित्यजेदतुष्यन्तं तुष्यन्तं चानुपालयेत् ॥ कZ_०५.६.४५च्द् ॥
Transliteration
parityajed atuṣyantaṃ tuṣyantaṃ cānupālayet
Translation
जो असंतुष्ट ही रहता हो उसे त्याग देना चाहिए; और जो संतुष्ट हो उसकी निरंतर देखभाल/रक्षा करनी चाहिए।
Word by Word
परित्यजेत्he should abandon / dismiss
परित्यजेत्:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः: परि-; अर्थः: ‘त्यजेत्/परित्यजेत्’ (optative injunction)
अतुष्यन्तम्one who is not satisfied / discontented
अतुष्यन्तम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootतुष्
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ), परस्मैपदी; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (कर्मपदम्); उपसर्गः: अ- (निषेध)
तुष्यन्तम्one who is satisfied / content
तुष्यन्तम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootतुष्
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ), परस्मैपदी; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (कर्मपदम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अनुपालयेत्he should maintain / protect / keep under care (retain)
अनुपालयेत्:
TypeVerb
Rootपाल्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः: अनु-; अर्थः: ‘पालयेत्/अनुपालयेत्’ (optative injunction)
FAQs
Administratively it functions as a loyalty filter: chronic dissatisfaction signals misalignment or risk; satisfied personnel are stabilizing assets worth retaining and protecting.