Sutra 3
Devanagari script
राजव्यञ्जनमरूपवेलायां प्रकृतीनां दर्शयेत्मित्रामित्रदूतानां च ॥ कZ_०५.६.०३ ॥
Transliteration
rājavyañjanam arūpavelāyāṃ prakṛtīnāṃ darśayet mitrāmitradūtānāṃ ca
Translation
उचित समय पर वह राज्य के प्रकृतियों (राज्य-घटकों) को तथा मित्र और शत्रु के दूतों को भी ‘राजचिह्न’ (राजत्व के प्रतीक) दिखाए।
Word by Word
राजव्यञ्जनम्royal insignia / marks of kingship
राजव्यञ्जनम्:
TypeNoun
Rootव्यञ्ज् (√vyañj) / राजन् (rājan)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘राज्ञः व्यञ्जनम्’ = राजचिह्नम्/राजलक्षणम्
अरूपवेलायाम्at a time when identity/form is not evident (i.e., in disguise/unknown circumstances)
अरूपवेलायाम्:
TypeNoun (compound used adverbially as locative time)
Rootरूप (rūpa) / वेला (velā)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी; ‘अरूपा वेला’ = अज्ञात/अपरिचित-समयः (when identity/form is not manifest)
प्रकृतीनाम्of the state’s constituent elements (prakṛtis)
प्रकृतीनाम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति (prakṛti)
Formस्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, षष्ठी
दर्शयेत्should show / should make known
दर्शयेत्:
TypeVerb
Rootदृश् (√dṛś)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense in usage: ‘should show/should make known’
मित्रामित्रदूतानाम्of the envoys of allies and enemies
मित्रामित्रदूतानाम्:
TypeNoun
Rootमित्र (mitra) / अमित्र (amitra) / दूत (dūta)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, षष्ठी; ‘मित्रामित्रयोः दूताः’ = मित्रदूताः च अमित्रदूताः च (envoys of allies and enemies)
चand
च:
TypeParticle
Rootच (ca)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
Entities Mentioned
P
prakṛti (state constituents)M
mitra-dūta (ally envoys)A
amitra-dūta (enemy envoys)FAQs
Because symbols can sustain authority at lower risk: they reassure internal stakeholders and signal continuity and capacity to external actors without overexposing the ruler.