Sutra 34
Devanagari script
षष्टिवेतनस्याढकं कृत्वा हिरण्यानुरूपं भक्तं कुर्यात् ॥ कZ_०५.३.३४ ॥
Transliteration
ṣaṣṭi-vetanasya āḍhakaṃ kṛtvā hiraṇyānurūpaṃ bhaktaṃ kuryāt
Translation
साठ वेतन-दर के अनुरूप एक आढ़क को मानक मानकर, वह नकद (हिरण्य) अंश के अनुपात में राशन-भत्ता निर्धारित करे।
Word by Word
षष्टिवेतनस्यof the ‘sixty-wage’ (pay grade)
षष्टिवेतनस्य:
TypeNoun
Rootवेतन
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन; समास: षष्टि + वेतन → षष्टिवेतन (षष्ठी-तत्पुरुष), तस्य षष्ठी-एकवचनम्
आढकम्an āḍhaka (measure)
आढकम्:
TypeNoun
Rootआढक
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
कृत्वाhaving made / after fixing
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund); ‘having made/after making’
हिरण्यानुरूपम्proportionate to money (cash)
हिरण्यानुरूपम्:
TypeAdjective
Rootअनुरूप
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; समास: हिरण्य + अनुरूप (अनुरूप = ‘corresponding to’), कर्मप्रवचनीय/उपपद-समासभावः; विशेषणम् (भक्तम् इति)
भक्तम्ration / food allowance
भक्तम्:
TypeNoun
Rootभक्त
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म (कुर्यात् इति)
कुर्यात्should provide / should arrange
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should do/should arrange’
Entities Mentioned
S
state payroll systemR
ration systemFAQs
It standardizes how rations are computed relative to cash wages, preventing ad hoc allotments and leakage in kind-disbursements.
A fixed conversion benchmark (āḍhaka tied to a wage-rate) to compute proportional rations.