Sutra 5
Devanagari script
दूष्यमहामात्रभ्रातरमसत्कृतं सत्त्री प्रोत्साह्य राजानं दर्शयेत् ॥ कZ_०५.१.०५ ॥
Transliteration
dūṣyamahāmātrabhrātaramasatkṛtaṃ sattrī protsāhya rājānaṃ darśayet
Translation
एक सत्त्री (गुप्त एजेंट) किसी मंत्री के असंतुष्ट और फँसाए जा सकने वाले भाई को उकसाकर उसे राजा के सामने प्रस्तुत कराए।
Word by Word
दूष्य-महामात्र-भ्रातरम्the brother of a corrupt (or corruptible) high officer
दूष्य-महामात्र-भ्रातरम्:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; समासः = दूष्यस्य (दूषितस्य/दूषणीयस्य) महामात्रस्य भ्रातरम्
असत्कृतम्one who has been dishonoured / not properly respected
असत्कृतम्:
TypeParticiple (Kṛdanta)
Rootसत्-कृ (सत्करोति)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-रूपेण कर्मणि भूतकृदन्तः; एकवचन; द्वितीया; ‘असत्कृत’ = अनादृत/अपमानित; पूर्वपद-निषेध ‘अ-’
सत्त्रीthe sattrī (palace attendant/inner-court officer)
सत्त्री:
TypeNoun
Rootसत्त्री
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; कर्तृपद
प्रोत्साह्यhaving encouraged / instigated
प्रोत्साह्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootउत्सह् (प्र-उत्सह्)
Formक्त्वान्त-अव्यय; उपसर्गः ‘प्र-’; अर्थः = प्रोत्साह्य = प्रेरयित्वा/उत्साहित्वा
राजानम्the king
राजानम्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कर्मपद
दर्शयेत्should show / present (him)
दर्शयेत्:
TypeVerb
Rootदृश् (दर्शयति)
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; causative (णिजन्त) ‘दर्शयति’ = to cause to see/show; विधिः = ‘should show/present’
Entities Mentioned
M
mahāmātra (high official)B
bhrātṛ (brother)S
sattrī (agent)R
rājā (king)FAQs
Grievance increases willingness to cooperate; a close relation to an official provides access, leverage, and credible inside information for state security aims.