Sutra 12
Devanagari script
चलितशास्त्रस्तु शास्त्रादन्यथाभिनिविष्टबुद्धिरन्यायेन राज्यमात्मानं चोपहन्तीति ॥ कZ_०८.२.१२ ॥
Transliteration
calitaśāstras tu śāstrād anyathābhiniviṣṭabuddhir anyāyena rājyam ātmānaṃ copahantīti
Translation
पर जो शास्त्र से विचलित है—जिसकी बुद्धि शास्त्र के विपरीत मार्ग में जमी है—वह अन्याय से राज्य और स्वयं दोनों को हानि पहुँचाता है।
Word by Word
चलितशास्त्रःone who has deviated from the śāstra (a śāstra-defaulter)
चलितशास्त्रः:
TypeNoun (adjectival bahuvrīhi)
Rootचल् (चलति) / शास्त्र
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणरूपेण (कः? चलितशास्त्रः)
तुbut, however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थे
शास्त्रात्from the śāstra
शास्त्रात्:
TypeNoun
Rootशास् (शास्ति) → शास्त्र
Formपञ्चमी-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; अपादानम् (कस्मात्?)
अन्यथाotherwise, in a different manner
अन्यथा:
TypeAdverb
Rootअन्यथा
Formअव्ययम्; प्रकारवाचकः
अभिनिविष्टबुद्धिःone whose mind/intellect is firmly set (obstinately fixed)
अभिनिविष्टबुद्धिः:
TypeNoun (tatpuruṣa compound)
Rootनि-विश् (विशति) / बुद्धि
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘अभिनिविष्टा बुद्धिः यस्य’ इत्यर्थे (समासेन)
अन्यायेनby injustice, unlawfully
अन्यायेन:
TypeNoun
Rootन्याय / अ- (निषेध)
Formतृतीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; करणम्/हेतुः (केन?)
राज्यम्the kingdom/state
राज्यम्:
TypeNoun
Rootराज्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; कर्म (किम्?)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
TypeNoun (pronoun-like)
Rootआत्मन्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; कर्म (कं?)
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थे
उपहन्तिharms, destroys, brings ruin upon
उपहन्ति:
TypeVerb
Rootउप-हन् (हन्ति)
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; सकर्मकः
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्ययम्; वाक्यसमाप्त्यर्थे/उद्धरणचिह्नम्
Entities Mentioned
K
kingS
stateFAQs
Because unjust rule erodes legitimacy, provokes resistance, and destabilizes the ruler’s own security and survival.