Sutra 16
Devanagari script
संधिविग्रहयोश्चेत्परकर्शनमात्मोपचयं वा नाभिपश्येज्ज्यायानप्यासीत ॥ कZ_०७.३.१६ ॥
Transliteration
saṃdhivigrahayoś cet parakarśanam ātmopacayaṃ vā nābhipaśyej jyāyān apy āsīta
Translation
यदि संधि या युद्ध—किसी भी स्थिति में—वह न तो शत्रु के क्षय को और न ही अपनी वृद्धि को पूर्वानुमानित करे, तो वह—even यदि वह अधिक शक्तिशाली हो—शांत/स्थिर रहे।
Word by Word
सन्धि-विग्रहयोःof (the options) peace and war
सन्धि-विग्रहयोः:
TypeNoun
Rootसन्धि; विग्रह
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual)
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formशर्तार्थक-अव्ययम् (conditional)
परकर्शनम्weakening/attrition of the other (enemy)
परकर्शनम्:
TypeNoun
Rootकृष् (कर्षणे)
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (accusative singular neuter)
आत्मोपचयम्or increase of one’s own strength/resources
आत्मोपचयम्:
TypeNoun
Rootउपचय
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; समासः आत्मन्+उपचय (accusative singular neuter)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
अभिपश्येत्should (one) not foresee/see
अभिपश्येत्:
TypeVerb
Rootपश् (दर्शने)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः अभि- (optative: ‘should see/foresee’)
ज्यायान्the superior (one)
ज्यायान्:
TypeAdjective
Rootज्यायस्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गम् (comparative: ‘greater/superior’)
अपिeven/also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्ययम्
आसीतshould remain (inactive)/should stay
आसीत:
TypeVerb
Rootआस् (उपवेशने/स्थितौ)
Formलोट् (आज्ञार्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (आसीत = ‘let him remain/should stay’)
Entities Mentioned
S
stronger king/stateFAQs
Strength alone is not a reason to act; if neither enemy attrition nor self-advantage results, action wastes resources and creates unnecessary risks.