Sutra 23
Devanagari script
प्रथमनेजने चतुर्भागः क्षयः द्वितीये पञ्चभागः ॥ कZ_०४.१.२३ ॥
Transliteration
prathamanejane caturbhāgaḥ kṣayaḥ dvitīye pañcabhāgaḥ
Translation
पहली धुलाई/सफाई में स्वीकार्य क्षय चौथाई; दूसरी में पाँचवाँ भाग।
Word by Word
प्रथम-नेजनेin the first washing/cleaning (processing)
प्रथम-नेजने:
TypeNoun
Rootनेजन
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (अधिकरण); समासः—प्रथमस्य नेजने (प्रथम-नेजन)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
चतुर्भागःa fourth part (one-quarter)
चतुर्भागः:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समासः—चत्वारः भागाः यस्य/चतुर्थांशः (one-fourth)
क्षयःloss; diminution
क्षयः:
TypeNoun
Rootक्षय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
द्वितीयेin the second (washing/cleaning)
द्वितीये:
TypeAdjective (used substantively)
Rootद्वितीय
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (अधिकरण) — ‘द्वितीय-नेजने’ इत्यर्थः (elliptical)
पञ्चभागःa fifth part (one-fifth)
पञ्चभागः:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समासः—पञ्च भागाः यस्य/पञ्चमांशः (one-fifth)
Entities Mentioned
L
laundering/washing process (nejana)FAQs
To distinguish natural process loss from deliberate pilferage or adulteration, enabling enforceable accountability for handlers.