Sutra 22
Devanagari script
परार्ध्यानां पणो वेतनं मध्यमानामर्धपणः प्रत्यवराणां पादः स्थूलकानां माषकद्विमाषकं द्विगुणं रक्तकानाम् ॥ कZ_०४.१.२२ ॥
Transliteration
parārdhyānāṃ paṇo vetanaṃ madhyamānām ardhapaṇaḥ pratyavarāṇāṃ pādaḥ sthūlakānāṃ māṣakadvimāṣakaṃ dviguṇaṃ raktakānām
Translation
उत्तम श्रेणी (वस्त्र) की मजदूरी एक पण; मध्यम की आधा पण; निम्न की चौथाई (पण)। मोटे कपड़े की (मजदूरी) एक या दो माषक; लाल रंगे माल की (मजदूरी) संबंधित दर से दुगुनी।
Word by Word
परार्ध्यानाम्of the highest-grade (workers/servants)
परार्ध्यानाम्:
TypeNoun/Adjective
Rootपरार्ध्य
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सम्बन्धे); विशेषण-प्रयोगः (परार्ध्य-जन/वर्ग)
पणःone paṇa (as wage)
पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formप्रथमा-एकवचनम्; वेतनस्य परिमाण-निर्देशः
वेतनम्wage, remuneration
वेतनम्:
TypeNoun
Rootवेतन
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; विधेय/उद्देश्य-शब्दः
मध्यमानाम्of the middle-grade (workers/servants)
मध्यमानाम्:
TypeNoun/Adjective
Rootमध्यम
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सम्बन्धे); विशेषण-प्रयोगः (मध्यम-वर्ग)
अर्धपणःhalf a paṇa
अर्धपणः:
TypeNoun
Rootअर्धपण
Formप्रथमा-एकवचनम्; अर्ध + पण (षष्ठी/कर्मधारय-समासार्थः: पणस्य अर्धः)
प्रत्यवराणाम्of the lower-grade (workers/servants)
प्रत्यवराणाम्:
TypeNoun/Adjective
Rootप्रत्यवर
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सम्बन्धे); विशेषण-प्रयोगः (न्यून/अधम-वर्ग)
पादःa quarter (of a paṇa)
पादः:
TypeNoun
Rootपाद
Formप्रथमा-एकवचनम्; परिमाण-निर्देशः (चतुर्थांश)
स्थूलकानाम्of the coarse/heavy-labour class
स्थूलकानाम्:
TypeNoun/Adjective
Rootस्थूलक
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सम्बन्धे); विशेषण-प्रयोगः (स्थूलक-वर्ग)
माषकद्विमाषकम्(either) one māṣaka or two māṣakas (as wage)
माषकद्विमाषकम्:
TypeNoun
Rootमाषक-द्विमाषक
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (समाहार-द्वन्द्वः); माषक + द्विमाषक (1 māṣaka and 2 māṣakas)
द्विगुणम्double (thereof)
द्विगुणम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootद्विगुण
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; द्वि + गुण (द्विगुण = twofold)
रक्तकानाम्of raktakas (a small coin unit)
रक्तकानाम्:
TypeNoun
Rootरक्तक
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सम्बन्धे); मुद्रा-नाम
Entities Mentioned
P
paṇaM
māṣakaC
cloth gradesFAQs
It standardizes payments across the market, reduces bargaining disputes, and ties remuneration to quality/complexity to discourage under-processing and fraud.