Sutra 3
Devanagari script
स्वयं आर्जितमविभाज्यमन्यत्र पितृद्रव्यादुत्थितेभ्यः ॥ कZ_०३.५.०३ ॥
Transliteration
svayaṃ ārjitam avibhājyam anyatra pitṛdravyād utthitebhyaḥ
Translation
स्वयं अर्जित संपत्ति का विभाजन नहीं होता—सिवाय उस अंश के जो पिता की संपत्ति से उत्पन्न/उससे जुड़ा हो।
Word by Word
स्वयम्by oneself; personally
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formअव्ययम् (निपात)
आर्जितम्(that which is) acquired/earned (by oneself)
आर्जितम्:
TypeParticiple
Root√अर्ज् (अर्जने)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘आर्जित’ = acquired/earned
अविभाज्यम्not divisible; not subject to partition
अविभाज्यम्:
TypeAdjective
Rootवि + √भज् (विभागे)
Formनञ्-तत्पुरुष (अ- + विभाज्य), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘not to be divided/partitioned’
अन्यत्रexcept; otherwise than
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formअव्ययम् (देश/अपवादार्थे)
पितृद्रव्यात्from the father’s property; from paternal wealth
पितृद्रव्यात्:
TypeNoun
Rootपितृ + द्रव्य
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘father’s property’); नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, पञ्चमी (ablative)
उत्थितेभ्यःfrom those (things) that have arisen/been derived (from it)
उत्थितेभ्यः:
TypeParticiple
Rootउद् + √स्था (स्थितौ)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, पञ्चमी/षष्ठी; ‘arisen/derived (from)’
Entities Mentioned
H
heir/son (implied)F
father's property (source asset)FAQs
It prevents heirs from re-labeling ancestral assets as ‘self-acquired’ and supports state-backed accounting in partition disputes.