Sutra 28
Devanagari script
अदायादकं राजा हरेत्स्त्रीवृत्तिप्रेतकार्यवर्जमन्यत्र श्रोत्रियद्रव्यात् ॥ कZ_०३.५.२८ ॥
Transliteration
adāyādakaṃ rājā haret strīvṛtti-pretakārya-varjam anyatra śrotriya-dravyāt
Translation
जिस संपत्ति का कोई वैध उत्तराधिकारी न हो, उसे राजा (अधिग्रहण रूप में) ले—पर स्त्री-भरण-पोषण और श्राद्ध/अंत्येष्टि कर्म के लिए नियत भाग को छोड़कर; किंतु श्रोत्रिय की संपत्ति के मामले में नहीं।
Word by Word
अदायादकम्(the property/person) without an heir; heirless (estate)
अदायादकम्:
TypeNoun (adjective used substantively)
Rootदायाद
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; नञ्-पूर्वकं (अ- + दायादक) ‘he who has no heir’
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्तृ
हरेत्should take (appropriate)
हरेत्:
TypeVerb
Rootहृ
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘should take/appropriate’
स्त्रीवृत्तिwomen’s maintenance/means of livelihood (to be reserved)
स्त्रीवृत्ति:
TypeNoun
Rootवृत्ति
Formस्त्रीणां वृत्तिः; स्त्रीवृत्तिः (स्त्री + वृत्ति) स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (वर्ज्यम् इत्यन्वयात्)
प्रेतकार्यexpenses for funeral/obsequial rites
प्रेतकार्य:
TypeNoun
Rootकार्य
Formप्रेतस्य कार्यम्; प्रेतकार्यं (प्रेत + कार्य) नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (वर्ज्यम् इत्यन्वयात्)
वर्जम्excluding; excepting
वर्जम्:
TypeVerbal adjective (gerundive/PPP-like usage)
Rootवर्ज
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘excluding/excepting’ (वर्जयित्वा/वर्जितम्-अर्थे)
अन्यत्रexcept; otherwise than
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formअव्ययम्; ‘except/otherwise than’
श्रोत्रियद्रव्यात्from the property of a śrotriya (learned Vedic Brahmin)
श्रोत्रियद्रव्यात्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formश्रोत्रियस्य द्रव्यम्; श्रोत्रियद्रव्यं नपुंसकलिङ्गम्; तस्मात् = पञ्चमी एकवचनम् (ablative)
Entities Mentioned
K
king/stateW
women dependentsD
deceased (preta)Ś
śrotriyaFAQs
It permits state appropriation of heirless estates, but ring-fences funds for dependents’ maintenance and mandatory rites, limiting fiscal extraction where social order would be harmed.