Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 25

दुःखोत्पादनं द्रव्यमन्यवेश्मनि प्रक्षिपतो द्वादशपणो दण्डः प्राणाबाधिकं पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.१९.२५ ॥

duḥkhotpādanaṃ dravyam anyaveśmani prakṣipato dvādaśapaṇo daṇḍaḥ | prāṇābādhikaṃ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ ||

जो व्यक्ति दूसरे के घर में दुःख उत्पन्न करने वाला पदार्थ फेंकता है, उस पर बारह पण का दण्ड है। यदि उससे प्राण-हानि का खतरा हो, तो प्रथम (न्यूनतम) साहस-दण्ड लगेगा।

दुःखोत्पादनम्causing suffering / producing harm
दुःखोत्पादनम्:
TypeNoun
Rootउत्√पद् (उत्पद्यते)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भाववाचक-नाम (उत्पादन)
द्रव्यम्property / an object (valuable)
द्रव्यम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
अन्य-वेश्मनिin another person’s house
अन्य-वेश्मनि:
TypeNoun
Rootवेश्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
प्रक्षिपतःof (a person) who throws/places (it) in
प्रक्षिपतः:
TypeVerb (participle)
Rootप्र√क्षिप्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; षष्ठी एकवचन (कर्तरि) — ‘of one who throws/puts in’
द्वादश-पणःtwelve paṇas (as the amount)
द्वादश-पणः:
TypeNoun
Rootपण
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘द्वादश’ संख्या-विशेषण
दण्डःpenalty / fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
प्राण-आबाधिकम्life-endangering / injurious to life
प्राण-आबाधिकम्:
TypeAdjective (participle-derived)
Rootआ√बाध्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषण—‘(कर्म) प्राणहानिकर/जीवनोपद्रवकर’
पूर्वःthe former/previous (penalty)
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘पूर्वः (दण्डः)’ = पूर्वोक्त/पूर्ववर्ती
साहस-दण्डःthe penalty for sāhasa (violent/forcible offence)
साहस-दण्डः:
TypeNoun
Rootसाहस; दण्ड
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
H
householder/victim
O
offender
S
state (imposing fine)

FAQs

It creates proportionality: minor harassment is monetarily fined, while conduct escalating to potential lethal harm triggers a higher, violence-class (sāhasa) penalty.

It protects domestic security and discourages covert assaults by making even non-lethal harmful acts punishable and by escalating sanctions when risk to life is present.