Sutra 1
Devanagari script
दण्डपारुष्यं स्पर्शनमवगूर्णं प्रहतमिति ॥ कZ_०३.१९.०१ ॥
Transliteration
daṇḍapāruṣyaṃ sparśanam avagūrṇaṃ prahatam iti
Translation
मारपीट/आक्रमण (दण्डपारुष्य) में—अनुचित स्पर्श (स्पर्शन), फेंककर/मलिन करना (अवगूर्ण), और प्रहार करना (प्रहत) शामिल हैं।
Word by Word
दण्डपारुष्यंviolence/assault with a staff (rod-assault)
दण्डपारुष्यं:
TypeNoun
Rootपारुष्य (√रुष्)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समासः दण्डस्य पारुष्यं = दण्डपारुष्यं
स्पर्शनम्touching (improper/offensive contact)
स्पर्शनम्:
TypeNoun (verbal noun)
Root√स्पृश्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; धातुजन्य-नाम (action noun)
अवगूर्णम्throwing down / knocking down
अवगूर्णम्:
TypeNoun (verbal noun/pp-like)
Root√गॄ (गूर्ण) उपसर्गः अव-
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; अव-उपसर्गयुक्तं धातुजन्यं नाम; अर्थतः ‘अवगूर्णनम्’
प्रहतम्struck; a blow/assault
प्रहतम्:
TypeNoun (past passive participle used substantively)
Root√हन् (pp: हत) उपसर्गः प्र-
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; कृदन्त (क्त) ‘प्र-हन्’ → प्रहत (struck)
इतिthus; namely
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय; उद्धरण/परिसमाप्त्यर्थक
FAQs
Administrative adjudication needs clear categories so fines can be standardized, reducing arbitrariness and easing enforcement.