Sutra 10
Devanagari script
स्त्रियं पुरुषं वाभिषह्य बध्नतो बन्धयतो बन्धं वा मोक्षयतः पञ्चशतावरः सहस्रपर उत्तमः साहसदण्डः । इत्याचार्याः ॥ कZ_०३.१७.१० ॥
Transliteration
striyaṃ puruṣaṃ vābhiṣahya badhnato bandhayato bandhaṃ vā mokṣayataḥ pañcaśatāvaraḥ sahasrapara uttamaḥ sāhasadaṇḍaḥ | ity ācāryāḥ
Translation
आचार्यों के अनुसार: किसी स्त्री या पुरुष को बलपूर्वक पकड़कर बाँधने (या बँधवाने) अथवा किसी को बन्धन/हिरासत से छुड़ाने पर ‘उत्तम’ साहसदण्ड 500 पण (न्यूनतम) से 1,000 पण (अधिकतम) तक है।
Word by Word
स्त्रियम्a woman (as object)
स्त्रियम्:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्री-शब्दः; स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्
पुरुषम्a man (as object)
पुरुषम्:
TypeNoun
Rootपुरुष
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
अभिषह्यhaving overpowered; forcibly
अभिषह्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootअभि-√सह्
Formक्त्वान्त-अव्ययम्; उपसर्गः अभि-; अर्थः ‘बलात् सहित्वा/अतिक्रम्य’
बध्नतः(two persons) bind / tie up
बध्नतः:
TypeVerb
Root√बन्ध्
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमा-द्विवचनम् (कर्तरि); वर्तमानकाले ‘(they) bind’
बन्धयतः(two persons) cause to be bound; have (someone) bound
बन्धयतः:
TypeVerb
Root√बन्ध् (णिच्)
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमा-द्विवचनम् (कर्तरि); णिच्-प्रयोगः ‘(they) cause to be bound / have (someone) bound’
बन्धम्bondage; imprisonment; confinement
बन्धम्:
TypeNoun
Rootबन्ध
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
मोक्षयतः(two persons) release; cause to be freed
मोक्षयतः:
TypeVerb
Root√मुच् (णिच्)
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमा-द्विवचनम् (कर्तरि); णिच्-प्रयोगः ‘(they) cause to be released / release’
पञ्चशतावरःthe lower (grade) [fine] of five hundred
पञ्चशतावरः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपञ्चशत + अवर
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; ‘पञ्चशत’ (500) + ‘अवर’ (lower) = ‘lower fine: 500’
सहस्रपरःthe middle/next (grade) [fine] of one thousand
सहस्रपरः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसहस्र + पर
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; ‘सहस्र’ (1000) + ‘पर’ (middle/next) = ‘middle fine: 1000’
उत्तमःthe highest (grade)
उत्तमः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootउत्तम
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्
साहसदण्डःthe sāhasa-penalty (fine/punishment for forcible violence)
साहसदण्डः:
TypeNoun
Rootसाहस + दण्ड
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; ‘साहसस्य दण्डः’
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यन्त-निपातः
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-बहुवचनम्
Entities Mentioned
Ā
Ācāryāḥ (authorities/teachers)FAQs
It undermines state coercive capacity and judicial process, enabling impunity; hence it is treated as a severe public-order offence.