Sutra 12
Devanagari script
वृत्तपाणिग्रहणयोरपि दोषमौपशायिकं दृष्ट्वा सिद्धमुपावर्तनम् ॥ कZ_०३.१५.१२ ॥
Transliteration
vṛttapāṇigrahayorapi doṣamaupaśāyikaṃ dṛṣṭvā siddhamupāvartanam
Translation
सहवास हो जाने पर भी और पाणिग्रहण हो जाने पर भी, यदि अयोग्य ठहराने वाला (औपशायिक) दोष दिखे, तो उपावर्तन सिद्ध माना जाता है।
Word by Word
वृत्तpreviously done; earlier (act/transaction)
वृत्त:
TypeAdjective
Rootवृत् (वर्तने) / वृत्त (ppp.)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्
पाणि-ग्रहणयोःof the (two) acts—(the earlier act) and the hand-taking (marriage rite)
पाणि-ग्रहणयोः:
TypeNoun (compound)
Rootग्रह् (ग्रहणे)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी द्विवचनम्; ‘पाणिग्रहण’ (= विवाहकर्म) इत्यस्य
योःof which (two)
योः:
TypePronoun
Rootयद्
Formषष्ठी द्विवचनम्; सम्बन्धे
अपिeven; also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपातः; ‘even/also’
दोषम्a defect; legal flaw
दोषम्:
TypeNoun
Rootदुष् (दोषे) / दोष
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
औपशायिकम्remediable; capable of being cured/settled
औपशायिकम्:
TypeAdjective
Rootउपशय (उपशमन/समाधान)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘दोषम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
दृष्ट्वाhaving seen; having found/considered
दृष्ट्वा:
TypeVerb (absolutive)
Rootदृश् (दर्शने)
Formक्त्वान्त (अव्यय); ‘having seen/considered’
सिद्धम्valid; established
सिद्धम्:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootसिध् (सिद्धौ)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; ‘उपावर्तनम्’ इत्यस्य विशेषणम्
उपावर्तनम्returning back; restitution/return (as a settled legal outcome)
उपावर्तनम्:
TypeNoun (action noun)
Rootवृत् (वर्तने) उप-आ-वृत्
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; भाववाचक-नाम (कर्म/प्रक्रिया)
Entities Mentioned
B
brideG
groomC
courtFAQs
To prevent fraud and protect parties from being bound by concealed, legally material defects; it prioritizes informed consent over mere ceremony.