Sutra 36
Devanagari script
असमाप्ते तु कर्मणि याज्यं याजकं वा त्यजतः पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.१४.३६ ॥
Transliteration
asamāpte tu karmaṇi yājyaṃ yājakaṃ vā tyajataḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ
Translation
काम पूरा होने से पहले यदि याज्य याजक को छोड़ दे या याजक याज्य को छोड़ दे, तो प्रथम साहस-दण्ड लगेगा।
Word by Word
असमाप्तेwhen (the work/rite) is not completed
असमाप्ते:
TypeNoun/Adjective
Rootसमाप् (सम्+आप्)
Formसप्तमी एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (कर्मन्-शब्दे सति) — ‘असमाप्ते (कर्मणि)’ इति सप्तमी-तत्सम्बन्धः
तुbut; however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थे
कर्मणिin the act/rite/work (i.e., during the performance)
कर्मणि:
TypeNoun
Rootकृ
Formसप्तमी एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; ‘कर्म’ = कार्य/अनुष्ठान
याज्यम्the sacrificer/patron (who is to be made to sacrifice)
याज्यम्:
TypeNoun
Rootयाज्य
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; ‘त्यजतः’ इत्यस्य कर्म
याजकम्the officiating priest
याजकम्:
TypeNoun
Rootयाजक
Formद्वितीया एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘त्यजतः’ इत्यस्य कर्म
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formनिपात; विकल्पार्थे
त्यजतः(if) the two abandon/leave (midway)
त्यजतः:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formलट् (वर्तमान); परस्मैपद; प्रथमा द्विवचन (कर्तरि) — ‘(तौ) त्यजतः’ = ‘the two abandon/leave’
पूर्वःthe lower/first (i.e., the first grade)
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formप्रथमा एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘साहसदण्डः’ इत्यस्य विशेषणम्
साहसदण्डःthe fine/penalty for (an offence of) violence—first (lowest) grade
साहसदण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formप्रथमा एकवचन; पुल्लिङ्ग; ‘साहसस्य दण्डः’
Entities Mentioned
Y
yājya (patron)Y
yājaka (priest)S
sāhasa-daṇḍa (graded fine)FAQs
It is symmetric: both patron and provider are penalized for unilateral abandonment, strengthening reliability of service contracts.