Sutra 12
Devanagari script
दीर्घसत्त्रव्याधिगुरुकुलोपरुद्धं बालमसारं वा नर्णमनुवर्धेत ॥ कZ_०३.११.१० ॥
Transliteration
dīrghasattravyādhigurukuloparuddhaṃ bālam asāraṃ vā narṇam anuvardheta
Translation
दीर्घ यज्ञ-दीक्षा, रोग, या गुरु-कुल में निरुद्ध होने के कारण असमर्थ नाबालिग, अथवा असार (निर्धन/दिवालिया) व्यक्ति के ऋण को ब्याज/मियाद बढ़ाकर नहीं बढ़ाना चाहिए।
Word by Word
दीर्घसत्त्रव्याधिगुरुकुलोपरुद्धम्a child kept/held back (confined/obstructed) by long sacrificial sessions, illness, or residence in a teacher’s household
दीर्घसत्त्रव्याधिगुरुकुलोपरुद्धम्:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootउप-√रुध् (रुधिर्/रुध्)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (बालम् इति विशेष्यस्य) ; उपरुद्ध = क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP)
बालम्a child; a minor
बालम्:
TypeNoun
Rootबाल
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; कर्म
असारम्incapable; lacking substance/competence
असारम्:
TypeAdjective
Rootअसार
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् (बालम्/नरम् इत्यस्य)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
अर्णम्a debt; a loan
अर्णम्:
TypeNoun
Rootअर्ण
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; कर्म
अनुवर्धेतshould increase/augment (here: should not allow to grow)
अनुवर्धेत:
TypeVerb
Rootअनु-√वृध्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; लोट्-अर्थे विधिः/निषेधः: ‘should (not) increase/foster’
Entities Mentioned
B
bāla (minor)V
vyādhita (ill person)G
gurukula (teacher’s household)A
asāra (insolvent person)FAQs
To prevent predatory accumulation of interest against persons lacking legal/physical capacity to manage repayment, thereby aligning enforcement with equity and social stability.