Sutra 26
Devanagari script
स्वामिनश्चानिवेद्य चारयतो द्वादशपणो दण्दः प्रमुञ्चतश्चतुर्विंशतिपणः ॥ कZ_०३.१०.२६ ॥
Transliteration
svāminaścānivedya cārayato dvādaśapaṇo daṇḍaḥ pramuñcataścaturviṃśatipaṇaḥ
Translation
मालिक को बिना बताए (पशुओं को) हांकने/चराने पर बारह पण का दंड है; और उन्हें छोड़ देने/खुला छोड़ने पर चौबीस पण का दंड है।
Word by Word
स्वामिनःof the master/owner
स्वामिनः:
TypeNoun
Rootस्वामिन्
Formषष्ठी-एकवचनम् (सम्बन्धे)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चय-अव्ययम्
अनिवेद्यwithout informing/reporting
अनिवेद्य:
TypeVerbal derivative (Gerund)
Rootनि√विद् (वेदयति)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययम्; उपसर्गः ‘अन्-’ (निषेध) + ‘निवेद्य’ = ‘निवेदयित्वा’ इत्यर्थे न, ‘निवेद्य’ = ‘निवेदयित्वा’ (having informed) इत्यस्य निषेधः; अर्थतः ‘अनिवेद्य’ = ‘निवेदनं अकृत्वा’
चारयतः(of) two persons who carry out/execute (an act)
चारयतः:
TypeVerb
Rootचर् (चारयति)
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; द्विवचनम्; (प्रथम/मध्यम-पुरुषयोः रूपसाम्यं—प्रसङ्गतः ‘तयोः’ इति द्विवचन-कर्तरि)
द्वादशपणः(a fine) of twelve paṇas
द्वादशपणः:
TypeNoun (numeral-compound)
Rootद्वादश + पण
Formप्रथमा-एकवचनम्; ‘दण्डः’ इत्यस्य विशेषणम्
दण्डःa penalty/fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formप्रथमा-एकवचनम्
प्रमुञ्चतः(of) two persons who release/let go
प्रमुञ्चतः:
TypeVerb
Rootप्र√मुच्
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; द्विवचनम्; (प्रथम/मध्यम-पुरुषयोः रूपसाम्यं—प्रसङ्गतः ‘तयोः’ इति द्विवचन-कर्तरि)
चतुर्विंशतिपणः(a fine) of twenty-four paṇas
चतुर्विंशतिपणः:
TypeNoun (numeral-compound)
Rootचतुर्विंशति + पण
Formप्रथमा-एकवचनम्; (अध्याहृतः ‘दण्डः’)
Entities Mentioned
S
svāmin (owner)C
cāraka (driver/grazer/handler)FAQs
A graded-liability rule: unauthorized handling is punishable, and intentional/greater-risk conduct (releasing animals) is punished more severely.
Notice establishes accountability and enables preventive control; acting without notice is treated as a governance-relevant breach even before damage is proved.