Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 30
Devanagari script
तेषामन्तेवासिनः शिल्पशौचयुक्ताः संख्यायकादीनामपसर्पाः ॥ कZ_०२.९.३० ॥
Transliteration
teṣām antevāsinaḥ śilpa-śauca-yuktāḥ saṃkhyāyakādīnām apasarpāḥ
Translation
उनके शिष्य/प्रशिक्षु—कुशल और शुचिता/ईमानदारी से युक्त—लेखाकारों आदि पर गुप्त निगरानी रखने वाले हों।
Word by Word
तेषाम्of them / their
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Gen. pl.), सर्वनाम
अन्तेवासिनःthe resident pupils / apprentices
अन्तेवासिनः:
TypeNoun
Rootअन्तेवासिन्
Formप्रथमा-बहुवचनम् (Nom. pl.), पुंलिङ्ग
शिल्पcraft, technical skill
शिल्प:
TypeNoun
Rootशिल्प
Form(समासपूर्वपद) नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक
शौचcleanliness, purity
शौच:
TypeNoun
Rootशौच
Form(समासपूर्वपद) नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक
युक्ताःendowed with / possessed of
युक्ताः:
TypeParticiple
Rootयुज्
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘युक्त’ = endowed/connected with
संख्यायकof the reckoners / counters (accountants)
संख्यायक:
TypeNoun
Rootसंख्यायक
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Gen. pl.) अपेक्षितम् ‘-आदीनाम्’ इत्यनेन; पुंलिङ्ग (व्यवहारिकः)
आदीनाम्and of others (etc.)
आदीनाम्:
TypeNoun
Rootआदि
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Gen. pl.); ‘आदि’ = ‘and others’ (समाहार/गणवाचक-प्रयोग)
अपसर्पाःthose to be kept away / excluded
अपसर्पाः:
TypeNoun
Rootअपसर्प
Formप्रथमा-बहुवचनम् (Nom. pl.), पुंलिङ्ग; ‘अपसर्प’ = one who moves away/keeps off; here: those kept away/excluded
Entities Mentioned
A
antevāsī (apprentice/trainee)S
saṃkhyāyaka (accountant)FAQs
They provide low-visibility observation and cross-checking, reducing collusion among senior staff and creating continuous monitoring at minimal cost.