Sutra 31
Devanagari script
अनिष्पन्ने शारीरं हैरण्यं वा दण्डं लभेत न चानुग्राह्यः ॥ कZ_०२.८.३१ ॥
Transliteration
aniṣpanne śārīraṃ hairaṇyaṃ vā daṇḍaṃ labheta na ca anugrāhyaḥ
Translation
यदि कार्य सिद्ध न हो (अर्थात परिणाम न निकले), तो उसे शारीरिक या धन-दंड भुगतना होगा और उसे रियायत नहीं दी जाएगी।
Word by Word
अनिष्पन्नेwhen (the case/matter) is not established / not proved
अनिष्पन्ने:
TypeAdjective/Participle
Rootनिष्√पद् (निष्पद्यते)
Formसप्तमी-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गे (अर्थे: कार्ये/प्रकरणे) ; नञ्-पूर्वकः भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः) ‘निष्पन्न’ = accomplished; ‘अनिष्पन्न’ = not accomplished; अधिकरणे सप्तमी
शारीरम्corporal (bodily)
शारीरम्:
TypeNoun (used adjectivally)
Rootशरीर
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; विशेषणवत् दण्डम् विशेषयति
हैरण्यम्monetary (a fine)
हैरण्यम्:
TypeAdjective/Noun
Rootहिरण्य
Formद्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; ‘हिरण्य’ (gold/money) तद्धित-रूप ‘हैरण्य’ = monetary; दण्डम् विशेषयति
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
दण्डम्punishment; penalty
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formद्वितीया-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; कर्म (लभेत इत्यस्य)
लभेतshould receive / should be awarded
लभेत:
TypeVerb
Root√लभ्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; ‘he should receive/obtain (be awarded)’
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अनुग्राह्यः(he) is not to be favoured / not to be granted leniency
अनुग्राह्यः:
TypeAdjective (Gerundive)
Rootअनु√ग्रह्
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्तः (gerundive: ‘to be favoured’); प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; कर्तरि/कर्मणि प्रयोगे ‘he is not to be shown favour’
Entities Mentioned
A
accuser/informer (implied)S
state judiciaryFAQs
Administratively it functions as a strong deterrent against reckless or fabricated accusations; it pushes informers to report only verifiable cases.